കുടുംബശ്രീ
കുടുംബശ്രീ എന്നത് കേരള സർക്കാർ നടപ്പിലാക്കുന്ന ഒരു പ്രധാന പദ്ധതിയാണ്. ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യങ്ങൾ ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജനവും സ്ത്രീ ശാക്തീകരണവുമാണ്.
പ്രധാന വിവരങ്ങൾ
തുടക്കം: 1997-ൽ രൂപീകരണം. 1998-ൽ ഔദ്യോഗികമായി പ്രവർത്തനമാരംഭിച്ചു.
നടപ്പാക്കുന്നത്: തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ വകുപ്പിന്റെ കീഴിലുള്ള സംസ്ഥാന ദാരിദ്ര്യ നിർമ്മാർജ്ജന ദൗത്യം (State Poverty Eradication Mission - SPEM) വഴിയാണ് ഇത് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
ലക്ഷ്യം: പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ നേതൃത്വത്തിൽ, സമൂഹത്തിന്റെ കൂട്ടായ പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ ദാരിദ്ര്യം തുടച്ചുനീക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
🤝 ഘടനാപരമായ രൂപരേഖ (Three-Tier Structure)
കുടുംബശ്രീയുടെ പ്രവർത്തനം പ്രധാനമായും മൂന്ന് തലങ്ങളിലുള്ള വനിതാ കൂട്ടായ്മകളിലൂടെയാണ് നടക്കുന്നത്:
അയൽക്കൂട്ടം (Neighbourhood Group - NHG):
ഇതാണ് ഏറ്റവും താഴെയുള്ള തലം.
ദാരിദ്ര്യരേഖയ്ക്ക് താഴെയുള്ള കുടുംബങ്ങളിലെ സ്ത്രീകൾ (ഒരു കുടുംബത്തിൽ ഒരാൾ) അംഗങ്ങളായിട്ടുള്ള ചെറിയ കൂട്ടായ്മകളാണിത്.
സാധാരണയായി 10 മുതൽ 20 വരെ അംഗങ്ങൾ ഉണ്ടാകും.
ഇവിടെയാണ് സേവിംഗ്സ് (സ്വയം സമ്പാദ്യം), വായ്പകൾ, ചെറിയ സാമ്പത്തിക ഇടപാടുകൾ എന്നിവ നടക്കുന്നത്.
ഏരിയാ ഡെവലപ്മെന്റ് സൊസൈറ്റി (Area Development Society - ADS):
വാർഡ് തലത്തിലുള്ള കൂട്ടായ്മയാണിത്.
ഒരു വാർഡിലെ എല്ലാ അയൽക്കൂട്ടങ്ങളും ഇതിൽ അംഗമായിരിക്കും.
കമ്മ്യൂണിറ്റി ഡെവലപ്മെന്റ് സൊസൈറ്റി (Community Development Society - CDS):
തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ (പഞ്ചായത്ത്/നഗരസഭ) തലത്തിലുള്ള കൂട്ടായ്മയാണിത്.
പ്രധാനപ്പെട്ട തീരുമാനങ്ങൾ എടുക്കുന്നതും പദ്ധതികൾ ആസൂത്രണം ചെയ്യുന്നതും ഇവിടെ വെച്ചാണ്.
💡 പ്രവർത്തന മേഖലകൾ
കുടുംബശ്രീ പ്രധാനമായും താഴെ പറയുന്ന മേഖലകളിലാണ് ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കുന്നത്:
സാമ്പത്തിക ശാക്തീകരണം (Economic Empowerment):
സ്വയം തൊഴിൽ സംരംഭങ്ങൾ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുക (ഉദാഹരണത്തിന്, ജനകീയ ഹോട്ടലുകൾ, സംരംഭക ഗ്രൂപ്പുകൾ).
മൈക്രോ ഫിനാൻസിംഗ് (സൂക്ഷ്മ വായ്പകൾ) വഴി സാമ്പത്തിക സഹായം നൽകുക.
സാമൂഹിക ശാക്തീകരണം (Social Empowerment):
സ്ത്രീകളുടെ അവകാശങ്ങളെക്കുറിച്ചും സാമൂഹിക വിഷയങ്ങളെക്കുറിച്ചും അവബോധം നൽകുക.
ദുർബല വിഭാഗങ്ങൾക്കും അശരണർക്കും സഹായം നൽകുക.
ലിംഗസമത്വം (Gender Equity):
സ്ത്രീകളെ തീരുമാനമെടുക്കുന്ന പ്രക്രിയകളിൽ പങ്കാളികളാക്കുക.
കുടുംബശ്രീ ഇന്ന് ലോകത്തിലെ തന്നെ ഏറ്റവും വലിയ വനിതാ കൂട്ടായ്മകളിൽ ഒന്നാണ്. ഇത് മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കും രാജ്യങ്ങൾക്കും മാതൃകയായിട്ടുണ്ട്.